Baba Jaga speelt voor ons team

26.06.2018

In het cultuurprogramma van de Wereldbeker Voetbal zijn er 536 evenementen. Ze zien er bijna allemaal rustig uit, vooral als je ze vergelijkt met de Olympische Spelen in Sochi. Er zijn geen banaliteiten zoals “Warm. Winter. De jouwe”. Het agressieve narcisme dat normaal komt kijken bij advertenties van de staat is er, maar niet echt veel. Evenementen zoals het festival “Bereginja Ramenja” in Ramenki of de dansflashmob “Rusland, vooruit!” in een dorpje Lunevo in de regio Solnechgorski werken met hun smakeloosheid natuurlijk wel mensen op de zenuwen. Maar ten eerste zijn we dat al gewoon kunnen worden tijdens de afgelopen jaren. En ten tweede, wie trekt nu naar het dorpje Lunevo om te dansen op “Rusland, vooruit!” Bestaan er zulke helden?

Andere evenementen nemen sowieso het voortouw. In het Russische museum is er de tentoonstelling “Sport op sovjetporcelein, -prenten en -beeldhouwwerken” en in het Poesjkinmuseum de tentoonstelling “Rodchenko en Stepanova. Voetbal”. In bijna alle regionale musea zijn er voetbalprogramma’s. Het imago van fans gaat wel niet goed samen met de stilte en de academische gemoedelijkheid van museumruimten, maar misschien is dat wel beter zo. De fans zullen de kans krijgen te weten te komen wie Rodchenko was en in de musea zal het er wat vrolijker aan toegaan.

Maar het merendeel van de evenementen die in het programma zijn opgenomen, hebben helemaal niets te maken met het thema voetbal. Ze zijn presentaties van de cultuur van het land in de meest uiteenlopende varianten. Het muziekfestival bijvoorbeeld in Sint-Petersburg STEREOLETO vindt traditioneel elk jaar plaats. Als er geen voetbal zou geweest zijn, zouden ze het dan afgelast hebben? Natuurlijk niet.

Tijdens de wereldbeker vonden er tegelijkertijd enkele grote evenementen plaats. Het boekenfestival “Rood Plein” (al afgelopen), het filmfestival van Moskou (in de nabije toekomst), Herdenkingsdag en Geek Picnic. En in de theaters zijn er voorstellingen zoals normaal: in het Bolsjojtheater bijvoorbeeld “Nureev”, “Karenina” en “Onegin”, praktisch elke dag. Hoewel Karenina geen voetbal speelde, is de logica volkomen normaal en menselijk: de theaters, de musea en de filharmonische orkesten zijn het gelaat van het land.

Maar dit is Moskou en over de grenzen van de ringwegen is alles anders.

In Soezdalj worden er tijdens die periode maar liefst drie beduidende feesten gehouden: het feest van de gevlochten boerenklomp, het feest van de bijl en het feest van de samovar.

En dat is het beeld van Rusland dat de hypothetische Braziliaan die naar Soezdalj komt, moet bijblijven: Rusland: het land der samovars, gevlochten klompen en bijlen.

Choquerend nieuws uit Kemerov bereikt Moskou. Er staat geschreven dat de lokale mannen ter voorbereiding van de wedstrijden de volgende zaken in bulk aan het kopen zijn: bier (in het geval dat de Russen winnen), vodka (in het geval van een nederlaag) en in het geval van een gelijkspel drinken ze een mix van beide. En dat maakt ook deel uit van het culturele programma van de wereldbeker.

Op het gebied van de moderne muziek is het helemaal de hemel op aarde. “Samovarfest” dat tegelijkertijd met het voetbal door het land reist (zodat er niet gedacht zou worden dat we alleen maar theaters hebben), heeft het onmenselijke domme liedje “Welcome to Russia” in het leven geroepen: “De hele wereld zal supporteren voor ons!” En zo maken ze er reclame voor:

“Het liedje van Baba Jaga “Welcome to Russia” is de hymne geworden van de Russische voetbalfans. In alle oud-Russische sprookjes redt Baba Jaga de Russische helden en helpt ze de sprookjesfiguren om goed te doen. En hierbij geef ze drinken, en te eten, zit ze in de sauna te stomen en geeft ze een kluwen wol die de weg toont. En ook vandaag de dag blijft Baba Jaga samen met haar kleinkinderen, de tweeling, haar wonderlijke en magische daden doen en helpt ze nu de voetbalhelden van het Russische team om de buitenlandse teams te verslaan”.

Baby Jaga achter de vijandelijke linies. Ik begrijp dat er enorm veel geld geïnvesteerd is in het culturele programma van de wereldbeker. Maar we moeten toch ook een beetje ons verstand blijven gebruiken.

Zulke dingen komen spijtig genoeg wel vaker voor. Mensen die met een samovar in het hoofd zitten, vieren de overwinning. En in deze situatie kwam Sjnur op een onverwachte fatsoenlijke manier ten tonele. Van hem wordt er wel vaker gezegd dat hij zijn ziel voor geld zou verkopen, hem terug zou kopen voor minder geld en vervolgens opnieuw zou verkopen, maar dan wel tegen een hogere prijs. Zijn nieuwe clip met Semjon Slepakov “Kampioenen” ziet er alleen bombastisch en patriottisch uit. En luister eens naar de tekst: “Als er iemand zijn mond open doet, scheuren die we aan stukken”. En het refrein: “Ze waren oenen, maar werden kampioenen!” De moderne versie van de uitdrukking “van het slijk naar rijk”.

Ik zal niet verder citeren, want Roskomnadzor (de statelijke censuurdienst) zal me beboeten,

maar dit is de essentie: verlies, ga terug naar het verleden, naar de kwaliteit van voor de wereldbeker, want het volk houdt alleen maar van winnaars. Hier zit de achtergrond van de huidige voetbalhype goed in vervat. Laten we het maar eens direct zeggen: er kijken er maar weinig naar het voetbal om van het mooie spel te genieten. Er wordt gekeken, zodat er later gezegd kan worden: “Ha, we hebben jullie toch mooi van het veld gespeeld!”


Sjnurov en Slepakov. Snapshot uit de nieuwe clip van het voetballied/Youtube

Eigenlijk over hetzelfde. Aleksandr Genis schrijft in zijn zopas gepubliceerde literaire compilatie “Het nationale spel. Russische schrijvers over het voetbal» (АСТ, “Geredigeerd door Elena Sjubina”):

“Er wordt gezegd dat het voetbal begonnen is toen er een Engels dorp met een ander aan het vechten was. Volgens de legende werd er toen een bal gebracht en stopte het gevecht. Daarom hield ik tijdens mijn schooljaren van voetbal. Op straat, daar waar de sterken de zwakken sloegen en de zwakkelingen de hulpelozen, was voetbal de enige manier om het geweld te beperken. Het spel gaf vorm aan onze avonturen en hield ons weg van illegale activiteiten, ten minste tot aan het laatste fluitsignaal”.

Voetbal als sublimatie van gevechten. We hadden de bal op de voet in plaats van het scheermes op de keel.


De leadzanger van «Korroziya metalla» (een Russische metalband) Sergej (“De Spin”) Troitski, de nieuwbakken kandidaat voor het Moskouse burgemeersterschap heeft zich ook over voetbal uitgesproken. Hij treedt traditioneel op in de rol van alternatief mediakanaal voor Baba Jaga, onstuimig en gek:

"Brezjnev en de kleinzoon van Brezjnev die uit de hel verrezen zijn, maken deel uit van ons team. Toentertijd heeft een Saoedische sjeik 25 miljoen dollar verloren aan Brezjnev bij het eenendertigen. Maar daarna is Brezjnev onverwacht gestorven. De Saoedische sjeik was opgelucht en heeft het geld niet uitbetaald. Als er rekening wordt houden met de interest, dan moet die sjeik ons nu ongeveer 125 miljoen. En toen we de papieren indienden bij het verkiezingscomité van Moskou en toen dat comité mijn helpers voorzag van de volmachtdocumenten, stormden Brezjnev en Cheevers meteen de wedstrijd Rusland-Saoedi-Arabië binnen. Ze gingen naar de VIP-tribune en maakten bedreigingen: hé maat, heb je onze 125 miljoen mee? Geld vergokt, dus geef het maar eerlijk af. Of zorg ervoor dat Saoedi-Arabië verliest en wij winnen”.

Je begrijpt wel dat dit onzin is, maar wel enorm opruiend.

Cynici en sceptici nemen een belangrijke plaats in in de voetbalgekte. Er zijn er niet veel, maar ze zijn er. Als voorbeeld haal ik de tentoonstelling van de kunstgroep “Zjoezinskie” aan, die met veel gedoe geopend werd in de galerie “Svinoe rylo” in Sint-Petersburg. En de tentoonstelling noemt «Futbolgovno» (voetbal-is-stront). En dan is er ook nog het nakende concert van de Moskouse band “Vsjo ravno” met het alternatieve wereldbekerlied “Nashi prosrali v futbol” (De onzen hebben het verkloot op het voetbal). En het sarcasme heeft de bovenhand natuurlijk:

Vandaag begrijp ik geen humor -
De onzen hebben het verkloot op het voetbal.

Er was niemand op het concert van Poegatsjova -
De onzen hebben het verkloot op het voetbal.

De film van Michalkov was een dikke flop in de videotheek -
De onzen hebben het verkloot op het voetbal.

Poetin stuurt telegrammen naar Medvedjev -
De onzen hebben het verkloot op het voetbal.

Er vliegen radiogrammen naar het internationaal ruimtestation -
De onzen hebben het verkloot op het voetbal.

De Hadron Collider is gestopt -
De onzen hebben het verkloot op het voetbal.

Alle marsverkenners zijn van Mars gevallen -
De onzen hebben het verkloot op het voetbal.

Dit wil helemaal niet betekenen dat de kunstenaars en muzikanten hun land nederlagen toewensen, zoals de bolsjewieken in hun tijd de nederlaag van het Keizerrijk Rusland wensten. Nee, het is slechts een provocerende, maar volledig logische reactie op het fetisjisme van het voetbal en op de algemene gekte rond het thema. Het verbaast u misschien, maar er bestaan mensen voor wie het helemaal niet uitmaakt of het voetbalteam wint of verliest.

Velen zien de nederlaag tegen Uruguay van nog niet zo lang geleden als nationale schaamte. Sommigen zeiden dat we verloren hebben, omdat er in Uruguay democratie is en bij ons niet. En anderen hebben het inderdaad over nationale schaamte. Maar waarom schaamte? Schaamte, dat heb je als je op straat loopt zonder broek. Schaamte dat heb je bij gebombardeerde straten na een restauratie, zoals na een oorlog, waarnaast er hotels gebouwd zijn voor de wereldbeker. Het is het arme pensioen van de oudjes. Het is oorlog. Dat is pas schaamte. En voetbal, dat is gewoon een spel.

Link: novayagazeta.ru